Maaşlardan Her Ay Zorunlu Kesinti Yapılacak Yeni Emeklilik Modelinde İşler Sarpa Sardı Sendikalar Rest Çekti

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından üzerinde çalışılan ve kamuoyunda "Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi" (TES) olarak bilinen yeni modelde, çalışanların brüt maaşından her ay kesinti yapılarak bir fona aktarılması öngörülüyor. Otomatik Katılım Sisteminin (BES) zorunlu hale getirilmiş versiyonu olan bu modelde, çalışanın maaşından yüzde 3 oranında kesinti yapılması ve sistemden çıkışın yasaklanması planlanıyor. Ancak işçi sendikaları, bu düzenlemenin Kıdem Tazminatı hakkını ortadan kaldıracağı gerekçesiyle masadan kalkma sinyali verdi.

1. Maaşlar Nasıl Kesilecek? (Net Ücret Düşüyor) Mevcut sistemde Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) gönüllülük esasına dayanıyor ve çalışan istediği zaman parasını alıp çıkabiliyordu. Yeni getirilecek TES modelinde ise durum tamamen değişiyor:

• Zorunluluk: İşe yeni başlayan veya mevcut çalışan herkes sisteme zorla dahil edilecek.

• Cayma Hakkı Yok: Çalışan, "Ben maaşımdan kesinti istemiyorum" deyip sistemden çıkamayacak.

• Kesinti Oranı: Taslağa göre çalışanın maaşından her ay düzenli olarak prim kesilecek. Bu da enflasyon ortamında çalışanın eline geçen net maaşın daha da azalması anlamına geliyor.

2. Kıdem Tazminatı Fona mı Devrediliyor? Tartışmanın en ateşli noktası ise Kıdem Tazminatı. Hükümet, işverenin ödediği kıdem tazminatı yükünü hafifletmek için bu tazminatın bir kısmının aylık olarak fona aktarılmasını istiyor.

• Mevcut Durum: İşten çıkarılan veya emekli olan, son brüt maaşı üzerinden toplu tazminat alır.

• Yeni Plan: İşveren tazminatı toplu ödemez, her ay fona para aktarır. Çalışan bu parayı ancak 60 yaşına geldiğinde (ikinci emeklilikte) alabilir.

• Tehlike: Sendikalar, "Kıdem tazminatı işçinin iş güvencesidir, fona devredilirse işten çıkarmalar kolaylaşır ve para pul olur" diyerek bu maddeye kesinlikle karşı çıkıyor.

3. İşveren de İstemiyor: "Maliyet Artar" Sadece işçiler değil, işverenler de sisteme mesafeli.

• İşveren sendikaları, mevcut sigorta primlerinin zaten yüksek olduğunu, TES için ekstradan ödenmesi istenecek devlet/işveren katkı payının maliyetleri artıracağını savunuyor.

• Özellikle KOBİ'lerin bu ek yükü kaldıramayacağı ve kayıt dışı istihdamın artabileceği uyarısı yapılıyor.

4. 60 Yaşına Kadar Para Çekilemeyecek Sistemin en çok eleştirilen yönlerinden biri de paraya erişim kısıtlaması.

• Çalışan, maaşından kesilen parayı ev alırken, evlenirken veya acil ihtiyacı olduğunda çekemeyecek.

• Biriken paraya erişim ancak 60 yaş doldurulduğunda ve ikinci emeklilik hakkı kazanıldığında mümkün olacak. Bu da vatandaşın "Bugünkü maaşımı neden 30 yıl sonrası için kestireyim?" sorusunu sormasına neden oluyor.

5. Masada Son Durum Ne? Edinilen bilgilere göre, Türk-İş, Hak-İş ve DİSK gibi konfederasyonlar, kıdem tazminatına dokunulması halinde "Genel Grev" dahil her türlü eylemi yapacaklarını hükümete iletti. Bu sert tepki üzerine taslağın yeniden gözden geçirildiği ve zorunluluk ilkesinin esnetilebileceği konuşuluyor.